از آیات قرآن و روایات استفاده می شود كه نماز شب از مستحباتی است كه سخت مورد تأكید قرار گرفته و آثار عمیق و گسترده ای در روح و روان و اعمال و دنیا و آخرت انسان دارد. خداوند متعال در قرآن كریم، سوره سجده، آیه 16 و 17 می فرماید: «تتجافی جنوبهم عن المضاجع یدعون ربهم خوفا و طمعا و مما رزقناهم ینفقون، فلا تعلم نفس ما اخفی لهم من قره اعین جزاء بما كانوا یعملون؛ پهلوهای آنها از بستر خواب فاصله می گیرد (از خواب بر می خیزند) و پروردگارشان را از روی بیم و امید می خوانند و از آنچه به آنان داده ایم انفاق می كنند. هیچ كس نمی داند كه به پاداش عملشان چه چشم روشنی ها برای آنان پنهان و ذخیره شده است».
اگر در فضیلت شب زنده داری و نماز شب چیزی جز همین یك آیه نبود برای اهل ایمان كافی بود كه همه روز را به انتظار آمدن شب و خلوت با دوست باشند.
در فضیلت و آثار و بركات نماز شب روایات فراوانی داریم:
1- شیخ صدوق در چندین كتاب از پیامبر(ص) چنین نقل می كند: «اشراف امتی حمله القرآن و اصحاب اللیل؛ شرافتمندان امت من حاملان قرآن و شب زنده داران هستند» (شمع سحر، سید احمد فهری، انتشارات دارالكتاب، ص 13).
2- در روایتی از پیامبر(ص) چنین آمده است: «مازال جبرئیل یوصینی بقیام اللیل حتی ظننت ان خیار امتی لن نیاموا؛ جبرییل به قدری سفارش سحرخیزی را به من كرد كه گمان كردم برگزیدگان و نیكان امت من هرگز نخواهند خوابید» (همان، ص 19).
3- در حدیثی حضرت صادق(ع) در تفسیر آیه مباركه «ان الحسنات یذهبن السیئات؛ بی شك كارهای نیك، كارهای بد را پاكسازی می كند» فرمود: «صلاه اللیل تذهب بذنوب النهار؛ نماز شب گناهان روز را پاك می كند» (همان، ص 21).
4- در حدیثی از امام زین العابدین پرسیدند: «ما بال المتهجدین بالیل من احسن الناس وجها؟ قال: لانهم خلوا بربهم فكساهم الله من نوره؛ چرا چهره و صورت شب زنده ترین این چنین زیبا است؟ فرمود: چون آنان با پروردگار خویش خلوت كرده اند و خداوند به آنها جامه ای از نور خویش پوشانده است» (همان، ص 21).
5- جابرن بن عبدالله انصاری می گوید: شنیدم رسول خدا می فرمود: «ما اتخذ الله ابراهیم خلیلا الا لاطعامه الطعام و صلاته باللیل والناس نیام؛ خداوند ابراهیم را دوست خود قرار نداد مگر به این خاطر كه سفره اش باز بود و هنگامی كه مردم در خواب بودند به نماز می ایستاد» (همان، ص 22).
6- پیامبر(ص) در حدیثی می فرماید: نماز شب موجب خشنودی پروردگار و محبت فرشتگان و روش پیامبران و نور معرفت خدا و ریشه ایمان و راحت تن و بدن و ناخشنودی شیطان و سلاح علیه دشمنان و به هدف رسیدن دعا و قبولی اعمال و بركت روزی و شفیع میان صاحبش و فرشته مرگ و چراغ قبر و بستر زیر دو پهلو در قبر و پاسخ منكر و نكیر (دو فرشته بازپرس الهی) و مونس و زایر مرده در قبر تا روز قیامت است و در روز قیامت نماز شب، سایه ای بالای سر و تاجی بر تارك صاحبش و جامه ای بر تنش و نوری پیشاپیش او و پرده ای میان او و آتش و حجتی برای مؤمن در پیشگاه خدای متعال و سنگینی میزان اعمال و وسیله عبور از پل صراط و كلید در بهشت است» (حدیث دنباله دارد) (همان، ص 28).
7- در حدیثی پیامبر(ص) به علی(ع) فرمود: «و علیك بصلوه اللیل و علیك بصلوه اللیل و علیك بصلوه اللیل؛ بر تو باد به نماز شب، بر تو باد به نماز شب، بر تو باد به نماز شب» (همان، ص 29).
8- در حدیثی حضرت صادق(ع) به فردی به نام سلیمان دیلمی می فرماید: «یا سلیمان لا تدع قیام اللیل فان المغبون من حرم قیام اللیل؛ ای سلیمان! شب زنده داری را از دست مده، چون زیان دیده كسی است كه از شب زنده داری محروم گردد» (همان، ص 22).

گرفته شده از سایت تبیان